Η ‘’εφεύρεση’’ του χρόνου

     

https://www.reproduction-gallery.com/ 

    Αν προσπαθήσουμε να σκεφτούμε σήμερα κάποιες από τις πιο επαναστατικές εφευρέσεις στην ιστορία της ανθρωπότητας σίγουρα δεν θα σκεφτούμε τον χρόνο. Και αυτό γιατί η ακριβής μέτρηση του έχει εισχωρήσει τόσο στην καθημερινότητα μας που την θεωρούμε δεδομένη. Αν αναλογιστούμε πως θα ήταν μια ημέρα της ζωής μας σήμερα, εν έτη 2021, χωρίς να μπορούμε να διαχειριστούμε το χρόνο, αν δηλαδή οι μόνες ενδείξεις που είχαμε για αυτόν ήταν η θέση του ήλιου, θα καταλήγαμε πως απλά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Αρκεί να σκεφτούμε πως σκέψεις όπως ‘’θα ξεκινήσω σε μισή ώρα’’ ή ‘’θα κοιμηθώ ένα δεκάλεπτο’’ δεν θα είχαν κανένα απολύτως νόημα. 

     Η αλήθεια είναι όμως, πως ο χρόνος δεν αποτελεί ακριβώς εφεύρεση. Σήμερα, ο χρόνος είναι ένα θεμελιώδες μέγεθος, μια θεμελιώδης ποσότητα που καθορίζεται από την μέτρηση. Η έννοια του χρόνου, πρακτικά, χρησιμοποιείται για την διάκριση μεταξύ δύο συμβάντων που θεωρούμε πως γίνονται στο ίδιο ακριβώς σημείο. Ουσιαστικά προσδίδει μια ακόμη διάσταση στα γεγονότα αυτά. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πως ο χρόνος δεν αποτελεί εφεύρεση, καθώς πάντα υπήρχε και θα υπάρχει ως έννοια. Ο όρος εφεύρεση έγκειται στην ακριβή μέτρηση του. Ο χρόνος μετριέται σε δευτερόλεπτα και στα πολλαπλάσια του. Τι ορίζουμε όμως ως δευτερόλεπτο; Η διάρκεια 9.192.631.770 περιόδων της ακτινοβολίας που αντιστοιχεί στη μετάβαση μεταξύ των δύο ανώτερων επιπέδων της κατάστασης ελάχιστης ενέργειας του ατόμου καισίου (Cs) οριοθετεί ένα δευτερόλεπτο.

    Ανά τους αιώνες, οι άνθρωποι είχαν διάφορους τρόπους να μετρούν κατά προσέγγιση την ώρα, τρόπους που στηρίζονταν είτε στην περιφορά του πλανήτη μας γύρω από τον εαυτό του και τον ήλιο, είτε στις ιδιότητες κάποιων στοιχείων. Έτσι τα πρώτα ρολόγια της ιστορίας ήταν ηλιακά και έκανα την εμφάνιση τους στην Κίνα του 3500 π.Χ. .Αργότερα, η κλεψύδρα και το υδραυλικό ρολόι, ευρεσιτεχνίες του Πλάτων και του Αρχιμίδη αντίστοιχα, βοηθούσαν στον υπολογισμό του χρόνου στα αρχαία χρόνια. Όλες αυτές οι συσκευές όμως, είχαν ένα κοινό: την πολύ κακή τους ακρίβεια. Πως από τα ηλιακά ρολόγια, λοιπόν, φτάσαμε στο σήμερα, που χωρίς τον ακριβή προσδιορισμό της ώρας, τα θεμέλια του πολιτισμού μας θα κατέρρεαν;

    Το 1583, ένας φοιτητής  στην Πίζα, ονόματι Γαλιλέο Γαλιλέι, ενώ προσεύχεται στον τοπικό καθεδρικό ναό κάνει μια αξιοσημείωτη παρατήρηση. Κοιτάζοντας έναν πολυέλαιο που ταλαντώνεται καθώς τον φυσά ο αέρας και χρησιμοποιώντας ως μέτρο τον σφυγμό του, παρατηρεί πως όσο μεγάλο κι αν είναι το πλάτος της ταλάντωσης, ο χρόνος στον οποίο αυτή ολοκληρώνεται είναι πάντα ο ίδιος. Η παρατήρηση αυτή, παρόλο που αποτελεί όχι μόνο την βάση για την σύγχρονη ωρολογοποιία αλλά και θεμέλιο λίθο αρκετών τομέων της φυσικής, μπαίνει στο ‘’συρτάρι’’ του Γαλιλέου, καθώς ο ίδιος ήθελε να ασχοληθεί με την αστρονομία. Λίγα χρόνια μετά, η ανάπτυξη του εμπορίου και της ναυσιπλοΐας  γέννησε την ανάγκη ακριβέστερης μέτρησης  χρόνου και έφερε την παρατήρηση  του ξανά στην επιφάνεια. Πάνω σε αυτή βασίστηκε ο Ολλανδός, Κρίστιαν Χόιχενς, που από το 1656 και μετά άρχισε να κατασκευάζει τα πρώτα ρολόγια-εκκρεμή. 

    Με αυτόν τον τρόπο, έγινε ουσιαστικά ο εκδημοκρατισμός του χρόνου, ή καλύτερα του ρολογιού. Η τιμή τους έπεσε αισθητά και πλέον ο καθένας μπορούσε να έχει στην κατοχή του ένα ρολόι τσέπης, και αργότερα ένα ρολόι χειρός. Ρίχνοντας μια πιο προσεκτική ματιά, μπορούμε να καταλάβουμε πως η ακριβής μέτρηση του χρόνου και η διάσωση του ρολογιού ως καθημερινό αντικείμενο, έφερε πραγματικά επανάσταση στον ρου της ανθρωπότητας. Αρκεί μόνο να αναλογιστούμε πόσο άρρηκτα συνδεδεμένη είναι με τις παραπάνω δραστηριότητες όπως εργαστηριακά πειράματα, τηλεπικοινωνίες, δημόσιες συγκοινωνίες, ιατρική επιστήμη (και κάθε είδους επιστήμη), μαγειρική. Πολύ πιθανόν, ο άνθρωπος να μην έφτανε ποτέ σε τέτοια θαυμαστα επίπεδα προόδου και πολιτισμού εάν δεν είχε συμβεί η ‘’εφεύρεση’’ του χρόνου. Αντί επιλόγου, ας θυμηθούμε τα λόγια του Άλμπερτ Αϊνστάιν: ‘’Ο χρόνος δεν υπάρχει, είναι μια ανθρώπινη επινόηση και εξυπηρετεί ανθρώπινες ανάγκες’’.

Αρθρογράφος: Στράτος Παππάς

Επιμέλεια: Insider View 24

Ηλεκτρονικές πηγές:

Χρόνος-βικιπαίδεια. Διαθέσιμο στο: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%BF%CF%82 ανακτήθηκε στις 24/5/2021

Γιατί ο χρόνος είναι μια από τις σημαντικότερες εφευρέσεις της ανθρωπότητας. Στέφανος Νικήτας - HuffPost Greece. Διαθέσιμο στο: https://www.huffingtonpost.gr/2016/04/21/quatrz-gr-viral_n_9745464.html ανακτήθηκε στις: 24/5/2021 

 

πηγή εικόνων: https://unsplash.com/