Η ιστορία πίσω από διάσημους πίνακες

 

Η ιστορία έχει να επιδείξει αναρίθμητα έργα τέχνης στον τομέα της ζωγραφικής. Είναι τόσα πολλά που αν κάποιος αποπειραθεί να κάνει μια λίστα με τα καλύτερα θα δυσκολευτεί σίγουρα πολύ να ξεχωρίσει κάποια συγκεκριμένα.  Όλοι μας, όσο λίγο και να έχουμε ασχοληθεί με την τέχνη, γνωρίζουμε πολλούς διάσημους πίνακες ζωγραφικής. Κάποιοι έχουν χαραχθεί στην μνήμη μας λόγω των χρωμάτων τους, ή της αρμονίας τους ή απλά επειδή αυτό που απεικονίζουν έμεινε στην μνήμη μας. Ο κάθε πίνακας όμως έχει από πίσω του την δική του ιστορία και τα δικά του «μυστικά» θα λέγαμε. Ας ρίξουμε μια ματιά λοιπόν στις ιστορίες πίσω από κάποιους από τους πιο διάσημους πίνακες στην ιστορία.

ΜΟΝΑ ΛΙΖΑ (Λεοναρντο Ντα Βιντσι, 1503)

https://el.wikipedia.org/

Η Μόνα Λίζα είναι ίσως ο πιο διάσημος και αναγνωρίσιμος πίνακας ζωγραφικής στον κόσμο. Το πορτραίτο που ζωγράφισε ο Ντα Βίντσι και εκτίθεται στον μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι έχει γίνει συνώνυμο της τέχνης και έχει περάσει στην ιστορία ως το πιο πολυσυζητημένο έργο τέχνης. Μπορεί βέβαια να έχουν περάσει πεντακόσια και πλέον χρόνια από την δημιουργία του και να έχουν ασχοληθεί τόσοι ερευνητές, όμως ακόμη δεν είμαστε 100% σίγουροι για το πρόσωπο το οποίο απεικονίζει. Η επικρατέστερη άποψη θέλει την LisaMaria de Gherardini ( γνωστή και ως Giocondo) να παρουσιάζεται στον πίνακα όμως οι ερευνητές  πιστεύουν πως πολύ πιθανό είναι στον πίνακα να απεικονίζεται ο ίδιος ο Ντα Βίντσι στην γυναικεία του εκδοχή καθώς τα χαρακτηριστικά του προσώπου παρουσιάζουν αρκετή ομοιότητα!

Ο πίνακας θεωρείται δείγμα της μεγαλοφυίας του Λεονάρντο όσον αφορά την ζωγραφική. Τα μάτια της Μόνα Λίζα φέρονται να ακολουθούν στο χώρο όποιον τα κοιτάει και από οποιαδήποτε γωνία. Το βλέμμα εκτείνεται πέρα από τις δύο διαστάσεις του πίνακα κάτι άκρως ασυνήθιστο και αξιοθαύμαστο. Το χαμόγελο έχει γίνει θέμα πολλών συζητήσεων και διαφωνιών. Αν κοιτάξεις μόνο αυτό δεν φαίνεται να χαμογελάει, ενώ μόνο κοιτάζοντας την συνολική εικόνα αναγνωρίζεις μια νωχελικά χαμογελαστή κοπέλα.

Ο πίνακας επίσης αποτελεί τη βάση πολλών θεωριών συνωμοσίας. Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν πως στον πίνακα υπάρχει κρυμμένος ο περιβόητος «κώδικας Ντα Βίντσι» και πως ο πίνακας έχει βαθύτερο νόημα. Συγκεκριμένα υποστηρίζουν πως στο τοπίο του φόντου είναι κρυμμένοι κάποιοι αριθμοί που οδηγούν στην αποκρυπτογράφηση του κώδικα.

ΕΝΑΣΤΡΗ ΝΥΚΤΑ (Βίνσεντ Βαν Γκοχ, 1889)

https://el.wikipedia.org/

Η έναστρη νύκτα είναι ακόμη ένας πολύ διάσημος πίνακας, ο πιο γνωστός του ολλανδού ζωγράφου. Ο πίνακας απεικονίζει την θέα έξω από το παράθυρο του Βίνσεντ στο άσυλο του Σεντ Ρεμι ντε Προβενς λίγο πριν την ανατολή του ηλίου. Ο Βινσεντ βέβαια τον ζωγράφισε τις πρωινές ώρες από μνήμης και ο πίνακας  αναγνωρίσθηκε για τον τρόπο με τον οποίο ο ζωγράφος κατάφερε να απεικονίσει την φωτεινότητα των άστρων και να δώσει στον πίνακα μια αίσθηση κίνησης και ροής. Μπορεί βέβαια ο πίνακας να αποτελεί πραγματικό έργο τέχνης και να αναδεικνύει το ταλέντο του Βαν Γκοχ όμως δημιουργήθηκε σε μια περίοδο που αυτός ήταν στην χειρότερη ψυχολογική του κατάσταση. Ο Βαν Γκοχ ταλαιπωρούνταν για αρκετό καιρό από ψυχολογικά προβλήματα, αισθήματα κατάθλιψης και πάθαινε συχνές κρίσεις. Μια από αυτές τον οδήγησε στον να ακρωτηριάσει το δεξί του αυτί! Μετά από μια τέτοια ενέργεια και έχοντας καταλάβει πως η υγεία του επιδεινώνεται σημαντικά αποφάσισε να αυτοπεριοριστεί σε άσυλο. Εκεί, παρά την ασθένεια του, το ταλέντο του του επέτρεψε να δημιουργήσει τα πιο αξιόλογα και διάσημα έργα του, με αποκορύφωμα την «έναστρη νύκτα».

 

Η ΚΡΑΥΓΗ (Εντουαρντ Μονκ, 1893)

https://el.wikipedia.org/

Η κραυγή είναι ο πιο γνωστός πίνακας του Μονκ και ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς πίνακες που απεικονίζουν  την υπαρξιακή αγωνία. Τι κρύβεται όμως πίσω από την άφυλλη και τρομακτική κραυγάζουσα φιγούρα που απεικονίζεται να στέκεται δίπλα από τον φράχτη; Αρχικά το αξιοσημείωτο σχετικά με τον πίνακα είναι πως με την πρώτη ματιά αντικρίζει κανείς μια φιγούρα που κραυγάζει, ενώ με μια προσεκτική ματιά καταλαβαίνουμε πως στην πραγματικότητα η φιγούρα καλύπτει με τα χέρια της τα αυτιά της καθώς την διαπερνά ένας εκκωφαντικός ήχος. Η έμπνευση για τον πίνακα, όπως αποκάλυψε ο ίδιος ο Μονκ, προέρχεται από μια προσωπική του εμπειρία. «Καθώς περπατούσα λίγο πριν την δύση του ήλιου με κάποιους φίλους μου δίπλα στην λίμνη ξαφνικά είδα αίμα και γλώσσες φωτιάς να καλύπτουν τον ουρανό πάνω από την πόλη. Αμέσως μετά ένιωσα ένα ατελείωτο ουρλιαχτό να με διαπερνά. Έμεινα στο σημείο τρομαγμένος και μη μπορώντας να κουνηθώ.» αναφέρει ο ζωγράφος. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως ο πίνακας προέρχεται από ένα σχιζοφρενικό επεισόδιο του ζωγράφου ο οποίος ταλαιπωρούνταν μέχρι και το τέλος της ζωής του από την ασθένεια. Ο Μονκ,  πέρα από τα σχιζοφρενικά επισόδεια, ταλαιπορούνταν και και από φυματίωση, αλκοολισμό και ψυχολογικές διαταραχές. Οι ασθένειές του είχαν ως αποτέλεσμα σχεδόν σε όλα τα έργα του να απεικονίζονται συναισθήματα κατάθλιψης και αγωνίας.

 

Η ΕΜΜΟΝΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ (Σαλβαδορ Νταλί, 1931)

https://el.wikipedia.org/

Η εμμονή της μνήμης του Νταλί είναι το πιο χαρακτηριστικό έργο του κύματος του υπερρεαλισμού. Για κάποιον που το αντικρίζει πρώτη φορά είναι δύσκολο να καταλάβει το νόημα του πίνακα χωρίς κάποια εξήγηση. Τα ασύνδετα σε πρώτη όψη αντικείμενα δίνουν στον πίνακα την δυνατότητα να του προσδοθούν πολλές ερμηνείες. Παρόλα αυτά, ο Νταλί, μέσα από τον τίτλο του πίνακα και τα συμβολικά αντικείμενα που απεικονίζει θέλει να τονίσει την ικανότητα της μνήμης και των αναμνήσεων να μένουν ζωντανές και να διατηρούνται ενώ ο χρόνος φθείρεται και περνά. Τα ρολόγια, σύμβολα του χώρου και του χρόνου, φαίνονται στον πίνακα να λιώνουν δείχνοντας πως ο χρόνος περνά και χάνει την σημασία του. Την φθορά του χρόνου δηλώνουν και τα μυρμήγκια που φαίνεται πως καλύπτουν το φθαρμένο ρολόι τσέπης.

Ο πίνακας που αποτελεί και τον πιο γνωστό του Νταλί ήταν και η αφορμή για το πρώτο υο ταξίδι στις Η.Π.Α., ένα ταξίδι στο οποίο ο Νταλί πήρε μαζί του μόνο τον πίνακα και 500 ευρώ δανεικά από τον Πάμπλο Πικάσο. Εκεί ο ζωγράφος πούλησε τον πίνακα ο οποίος εν τέλη κατέληξε στο MoMA της Αμερικής.

 

 

 

ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΜΕ ΤΟ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΕΝΙΟ ΣΚΟΥΛΑΡΙΚΙ (ΓιοχανεςΒερμέερ, 1665)

https://www.archaiologia.gr/

Το κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι είναι από τους πιο γνωστούς και πολυσυζητημένους πίνακες, ο οποίος συχνά αναφέρεται και ως η Μόνα Λίζα της δύσης. Απεικονίζει μια νεαρή κοπέλα με ένα φαινομενικά ευμέγεθες μαργαριταρένιο σκουλαρίκι. Η στάση της κοπέλας βέβαια είναι αινιγματική καθώς δεν μπορεί να αντιληφθεί κανείς αν στρέφεται προς αυτόν που την κοιτάζει ή απομακρύνεται από αυτόν. Επίσης η έκφραση της είναι απροσδιόριστη. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου και το ελαφρώς ανοιχτό στόμα δείχνουν πως ετοιμάζεται να πει κάτι, ενώ ο παρατηρητής δεν μπορεί να προσδιορίσει απόλυτα αν η έκφραση δηλώνει λύπη, θυμό ή κάποιο άλλο συναίσθημα.

Όσον αφορά το εικονιζόμενο πρόσωπο οι απόψεις διίστανται με την πιο αποδεκτή να υποστηρίζει πως η κοπέλα ήταν η νεαρή υπηρέτρια της οικογένειας Βερμέερ, η οποία μάλιστα συνδεόταν με τον ζωγράφο και με πλατωνικά αισθήματα. Ο Βέρμεερ της ζήτησε να τρυπήσει τα αυτιά της και να φορέσει τα σκουλαρίκια της γυναίκας του καθώς ένιωθε πως αυτά πρόσδιδαν την ένταση που έλειπε από τον πίνακα. Στην πραγματικότητα βέβαια φαίνεται πως τα σκουλαρίκια δεν ήταν μαργαριταρένια αλλά φτιαγμένα από γυαλισμένο κασσίτερο καθώς ένα μαργαριτάρι τέτοιου μεγέθους θα ήταν πανάκριβο για τα δεδομένα της οικογένειας. Η νεαρή κοπέλα λίγο μετά την δημιουργία του πίνακα διώχθηκε από το σπίτι μετά από εντολή της συζύγου του Γιοχάνες, κράτησε όμως τα σκουλαρίκια τα οποία αργότερα πούλησε.

Αρθρογράφος: Στράτος Παππάς

Πηγές:

https://el.wikipedia.org/

https://philosophyreturns.gr/

https://www.ethnos.gr/

https://www.culturenow.gr/

https://www.lifo.gr/