ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Πολλές φορές αν ρωτήσουμε κάποιον/α γιατί ξεκίνησε να αθλείται ή να ασκείται, η πιο συχνή απάντηση είναι ¨θέλω να βελτιώσω την φυσική μου κατάσταση¨ ή κάτι αντίστοιχο κάνοντας χρήση της φράσης ¨φυσική κατάσταση¨. Τι είναι όμως η φυσική κατάσταση, πως την οριοθετούμε ;

   Αρχικά, πρέπει να εξηγήσουμε τι σημαίνει ο όρος ¨φυσική κατάσταση¨ ( physical fitness). Η αλήθεια είναι πως είναι αρκετά δύσκολο να προσδιορίσουμε τον ακριβή όρο, αλλά θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελεί η ικανότητα του ανθρώπου να βγάζει εις πέρας διάφορες διαδικασίες που προκύπτουν. Η κατανόηση του τι είναι φυσική κατάσταση μπορεί να γίνει ευκολότερα αντιληπτή αν εξηγήσουμε ξεχωριστά τους παράγοντες που την επηρεάζουν.

    Στη ξένη και ελληνική βιβλιογραφία θα δείτε ότι η φυσική κατάσταση είναι πολυπαραγοντική, παρόλα αυτά οι απόψεις διίστανται για τον ακριβή αριθμό των παραγόντων  που την επηρεάζουν. Στην αθλητική επιστήμη και στην επιστήμη της προπονητικής, οι βασικοί από αυτούς τους παράγοντες είναι 5 και είναι οι εξής:  η αντοχή, η δύναμη, η ταχύτητα, η ευκινησία και οι συναρμοστικές ή συντονιστικές ικανότητες (Martin 1979, Μουντάκης 1990). Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως οι παρακάτω παράγοντες διαφοροποιούνται ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, το περιβάλλον καθώς και τον τρόπο ζωής του ατόμου.

1.      Αντοχή

Είναι η ικανότητα κατά την οποία ένας οργανισμός μπορεί να αντέξει σε υψηλή αντίσταση για μεγάλη χρονική διάρκεια υπερνικώντας την κόπωση που επέρχεται(Martin 1994). Η αντοχή μπορεί να μεταφραστεί και ως αερόβια και αναερόβια ικανότητα. Οι τρόποι βελτίωσης της, γίνονται μέσω της προπόνησης των προαναφερθέντων ικανοτήτων (αερόβια και αναερόβια ικανότητα).

2.      Μυϊκή δύναμη

Είναι η μυϊκή προσπάθεια κατά την οποία ο οργανισμός υπερνικά μια εξωτερική αντίσταση (Ratzef , 1991). Η αύξηση της δύναμης πραγματοποιείται είτε μέσω της μυϊκής υπερτροφίας(ανάπτυξη μυών), είτε με ασκήσεις που βελτιώνουν τον νευρομυϊκό  συντονισμό.

3.      Ταχύτητα

Είναι η ικανότητα κατά την οποία ένας οργανισμός μπορεί να φτάσει τη μέγιστη δύναμη προκειμένου να επιτευχθεί η μέγιστη ταχύτητα. Αξίζει να σημειωθεί, ότι η ταχύτητα ως παράγοντας που επηρεάζει την φυσική κατάσταση ενός ατόμου είναι γενετικά προκαθορισμένη σε μεγάλο βαθμό. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι με την κατάλληλη καθοδήγηση ένα άτομο σε νεαρή ηλικία (8-16 ετών) δεν μπορεί να βελτιώσει τον παράγοντα της ταχύτητας.

4.      Ευλυγισία

Αποτελεί την ικανότητα κατά την οποία το άτομο μπορεί να κινήσει τις αρθρώσεις του προς όλες τις κατευθύνσεις (Μανδρούκας, 1986). Ένα άτομο φτάνει τα μέγιστα επίπεδα ευλυγισίας του στην αρχή της εφηβικής του ηλικίας. Από εκεί και πέρα τα επίπεδα ευλυγισίας μειώνονται δραματικά. Κάτι τέτοιο μπορεί να προληφθεί ή έστω να μειωθούν οι συνέπειες του, αν το άτομο εκτελεί ασκήσεις ευλυγισίας στη διάρκεια της ζωής του.

5.      Συναρμοστικές/συντονιστικές ικανότητες

Συναρμογή είναι η ικανότητα κατά την οποία το κεντρικό νευρικό σύστημα και οι σκελετικοί μύες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, εκτελώντας μια συγκεκριμένη κίνηση (Μουντάκης, 1992). Αυτή η ικανότητα εξασκείται με ένα σύνολο ασκήσεων που χρειάζεται το άτομο να έχει την αίσθηση του χώρου και του ρυθμού κυρίως. Κρίνεται αναγκαίο τέτοιες ικανότητες να εξασκούνται έως την φάση της ενηλικίωσης του ατόμου, προκειμένου να επιτευχθούν τα μέγιστα επίπεδα αντίληψης της συγκεκριμένης ικανότητας.

 

Αρθρογράφος: Πέτρος Λώλης

Επιμέλεια: Insider View 24