Καταπολεμώντας τις ψευδείς ειδήσεις και την παραπληροφόρηση

 

Οι ψευδείς ειδήσεις, ευρέως γνωστές και ως «fake news», και η παραπληροφόρηση δεν είναι πρωτοφανές φαινόμενο. Σε περιόδους κρίσης, όμως, σαν αυτή που βιώνουμε και σε συνδυασμό με την ταχύτατη ανάπτυξη και γιγάντωση των κοινωνικών δικτύων, το φαινόμενο αυτό τείνει να μην είναι  τόσο ακίνδυνο ή αστείο όσο νομίζουμε. Όταν η παραπληροφόρηση έχει τη δυναμική να επηρεάσει την κοινή γνώμη ή τα αποτελέσματα των εκλογών, να διχάσει την κοινωνία και να υπονομεύσει τη δημοκρατία αντιλαμβανόμαστε ότι το διακύβευμα είναι πολύ μεγάλο.

Το πιο πρόσφατο και ζωντανό παράδειγμα της κατάστασης που μόλις περιγράψαμε είναι το τεράστιο κύμα ψευδών ειδήσεων που κατέκλυζε- και κατακλύζει ακόμη- τα μέσα ενημέρωσης, ειδικά το διαδίκτυο, αναφορικά με την εκστρατεία εμβολιασμού για την πανδημία του COVID-19.

Πολλά έχουν
ακούσει τα αφτιά μας. Από «τοποθέτηση μικροτσίπ» μέχρι και διασπορά παραπλανητικών ειδήσεων για τυχούσες παρενέργειες του εμβολίου.

Και βλέποντας αυτές τις «ειδήσεις» θα απορήσουμε, θα γελάσουμε γιατί θα μας φανούν αστείες, θα κριτικάρουμε… Μήπως θα αμφιβάλλουμε κιόλας; Θα αψηφήσουμε όσα ήδη ξέρουμε, όσα προκύπτουν από την επιστημονική έρευνα; Και αυτό γιατί; Επειδή μας κατακλύζουν «post» στο διαδίκτυο;

Όλοι μπορούμε να πέσουμε θύματα παραπληροφόρησης. Μικροί- μεγάλοι, μπορεί κάποια στιγμή να παρασυρθούμε από το τεράστιο κύμα ψευδών ειδήσεων. Το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση του φαινομένου είναι, μάλιστα, αυτό. Η αναγνώριση του ότι μπορεί να εξαπατηθούμε.

Για την πρόληψη, βέβαια του φαινομένου, οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε όσα διαβάζουμε και ακούμε με κριτική σκέψη, να «φιλτράρουμε» δηλαδή την πληροφορία που λαμβάνουμε. Ακόμη περισσότερη προσοχή χρειάζεται όταν καλούμαστε να μεταφέρουμε ή να «ανακυκλώσουμε» μια πληροφορία, μια είδηση. Βρίσκοντας αξιόπιστες πηγές, μπορούμε να τεκμηριώσουμε την πιστότητα των δεδομένων μας ή να ακυρώσουμε τη λανθασμένη γνώση και να μάθουμε κάτι καινούριο!

Αλλά πώς μέσα σε αυτό το διαδικτυακό χάος μπορούμε να βρούμε αξιόπιστες πηγές ή να εντοπίσουμε τις ψευδείς ειδήσεις; Σε αυτή την προσπάθεια δεν είμαστε μόνοι-ες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και η επιστημονική κοινότητα έχουν δημιουργήσει ιστοτόπους, παιχνίδια και οδηγούς για να πολεμήσουν το πρόβλημα αυτό. Για να παραθέσουμε μερικά:

·         Ο ιστότοπος EU vs Disinfo*, πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Εξωτερικής Υπηρεσίας Δράσης, εκθέτει ψευδείς ειδήσεις που αποτελούν μέρος ξένων εκστρατειών παραπληροφόρησης.

·         Μπες στον ρόλο του χάκερ και παίξε το διαδικτυακό παιχνίδι Go Viral** για να μάθεις να αναγνωρίζεις τις παραπλανητικές ειδήσεις που σχετίζονται με την πανδημία COVID-19. 

·         Θες να μάθεις ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος επικοινωνίας σχετικά με την πανδημία; Ρίξε μια ματιά στον νέο διαδικτυακό οδηγό που δημιούργησε μια ομάδα επιστημόνων του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ για να καταπολεμήσει την εξάπλωση της παραπληροφόρησης.

Σύμβαλλε και εσύ στο να σπάσει η αλυσίδα των ψευδών ειδήσεων και της παραπληροφόρησης. Ενημερώσου, διασταύρωσε, ενημέρωσε!

Χρήσιμα λινκ: 

* https://euvsdisinfo.eu/

** https://www.goviralgame.com/en

Πηγές:https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/82/about-european-external-action-service-eeas_en, https://www.mazi.eu/el/

Αρθρογράφος: Εβελίνα Εμβαλωτή